De stille weken van januari: wat overblijft als niets hoeft

Wat mij elk jaar opnieuw opvalt in de weken na Driekoningen, is niet wat verdwijnt, maar wat blijft liggen. De feestdagen zijn voorbij, iedereen weet dat, maar niemand lijkt haast te hebben om dat zichtbaar te maken. De straatverlichting hangt er nog. Soms brandt ze ’s avonds even. Soms ook niet. Alsof het systeem nog niet is uitgezet, maar niemand de knop zoekt. De stille weken van januari zijn begonnen.

Ik loop door de wijk op de tweede dag na Driekoningen. De stad oogt zoals vorige week, maar beweegt anders. Winkels zijn open, al voelt het niet alsof ze ergens op wachten. De bakker doet zijn werk, maar praat minder. Mensen komen binnen zonder verhaal. Ze kopen wat ze nodig hebben en lopen weer door.

Er is geen overgang. Geen nieuw begin. Alleen voortgang.

Een einde zonder vervolg

Driekoningen is hier geen startpunt voor het jaar, maar een sluitsteen. Daarna hoeft niets meer te worden afgerond. De agenda’s zijn leeg, maar niet demonstratief. Er is geen collectieve drang om vooruit te kijken of iets goed te maken. Het jaar mag even blijven zoals het is.

Wat ik bijzonder vind aan deze weken, is dat ze geen naam hebben. Ze zijn geen feest, geen voorbereiding en geen herstelperiode. Ze bestaan buiten de kalender om. Je merkt het aan kleine signalen: winkels die halve dagen draaien, pleinen waar niemand blijft hangen, gesprekken die nergens naartoe hoeven.

Niemand vraagt hoe je feestdagen waren. Die vraag is al voorbij.

Stilte zonder leegte

De stilte in deze periode zit niet in het ontbreken van geluid, maar in het ontbreken van urgentie. Er is geen reden om iets te organiseren, niets om naar uit te kijken, niets om af te ronden. Wat er nog hangt, hangt er niet omdat het vergeten is, maar omdat het niet stoort.

Ik zie een buurman het plein oversteken en even omhoog kijken naar de straatverlichting. Hij blijft niet staan. Hij haalt zijn schouders op en loopt door. Het is geen desinteresse. Eerder acceptatie. Dit is niet het moment.

In deze stille weken van januari lijkt het openbare leven zichzelf geen opdracht te geven. De dagen volgen elkaar op zonder bedoeling. Dat maakt ze niet leeg, maar onopvallend.

Wat zichtbaar wordt als niets hoeft

Misschien is dat wat deze tijd zo zeldzaam maakt: ze heeft geen functie. Ze verbindt niets en kondigt niets aan. Ze laat zien hoe het dagelijkse leven eruitziet zonder aanleiding.

Wanneer er geen feest meer is om naar te verwijzen en geen plan om aan vast te houden, blijft over wat er altijd al was. Dat is niet bijzonder. Maar het wordt wel zichtbaar.

En juist daarin toont zich iets wat de rest van het jaar nauwelijks ruimte krijgt: een samenleving die zichzelf even niet hoeft te verklaren.