Kerst in Spanje: een feest dat niet op 25 december stopt

De 25ste december voelt in Spanje nooit als een eindpunt. Het is eerder een begin, een tussenstap, een zacht moment in een veel langere periode. Waar ik vroeger gewend was dat het feest na een dag alweer voorbij was, zie ik hier dat kerst zich uitstrekt als een lint door de wintermaanden heen.

Kerst in Spanje is geen sprint. Het is een reeks van ritmes, ontmoetingen en tradities die in elkaar overlopen. De warmte zit niet in de cadeaus, maar in de tijd die ertussen zit.

Nochebuena — het echte hoogtepunt

De avond van 24 december is misschien wel het hart van de Spaanse kerst. Nochebuena is een familieavond, geen spektakel. De straten worden langzaam stiller terwijl geuren van visbouillon, amandelen en geroosterde kip door de huizen trekken.

Binnen zitten families uren aan tafel, zonder haast, zonder strak programma. Iedereen praat door elkaar, kinderen spelen onder de tafel, iemand vult steeds weer het glas bij. De avond vloeit, zoals zoveel hier in het leven.

Navidad — stil en zacht

De 25ste is onverwacht rustig. Geen rennen, geen winkelstress, geen stapels papier op de vloer. Het is een dag die voelt als een uitademing na de avond ervoor.

Mensen wandelen, bezoeken een mis, drinken koffie op het dorpsplein. Het is geen dag van “doen”, maar van zijn. Het lijkt op een sluimermoment in het midden van december, een pauze in een feest dat nog lang niet voorbij is.

Een onverwachte wending: Día de los Santos Inocentes

Op 28 december kantelt de sfeer. De lucht wordt lichter, de toon speelser. Día de los Santos Inocentes — vergelijkbaar met onze 1 april — kleurt Spanje met kleine grapjes en milde streken.

Op de radio klinken nepnieuwsberichten die iedereen doorheeft maar waar toch om gelachen wordt. In dorpen hoor je kinderen giechelen om plakbriefjes die op iemands rug zijn geplakt. Het is een charmante onderbreking in de kerstperiode, een herinnering dat lichtheid óók een traditie is.

De lange aanloop naar wat echt telt

En dan, wanneer je denkt dat kerst langzaam uitdooft, begint het eigenlijk pas. In de eerste dagen van januari zie je het overal: dozen met speelgoed in de winkels, families die bespreken wat de kinderen gaan krijgen, en overal optochten die worden voorbereid.

5 januari is magisch. De Cabalgata de Reyes, de intocht van de Drie Koningen, vult de straten. Paarden, luzernegeuren, muziek, gegil van kinderen, snoep dat door de lucht vliegt. Het dorp bruist alsof het weer zomer is.

Reyes — de echte kerstochtend

Op 6 januari vindt het moment plaats dat in Nederland op 25 december gebeurt: kinderen die wakker worden en cadeaus vinden. Het is niet alleen een religieuze traditie, maar een cultureel anker. Een dag vol ontbijt, familie, gelach en verhalen.

En ergens, tussen de chocolade, de papieren strikjes en het geluid van gescheurd karton, voel je dat kerst nu pas echt compleet is.

Een feest dat blijft hangen

Misschien is dat wel het mooiste van kerst in Spanje: dat het zich niet laat opsluiten in één dag. Het is een periode die rustig aangroeit, piekt, om vervolgens nog weken warm te blijven gloeien.

Je voelt het in de straten, in de cafés, in het licht dat ’s avonds boven een plein hangt.

Kerst verdwijnt hier niet na middernacht. Het blijft nog even zitten. Net als de mensen zelf.