Waarom licht zo belangrijk is in de Spaanse winter

In Spanje begint de winter niet met kou, maar met licht. En nee, dit wordt geen verhaal over licht zoals Lucas ze schrijft in Casa Y Vida. Zodra de dagen korter worden, vullen de straten zich juist méér met mensen. Alsof het land weigert toe te geven aan het donker. In december zie je het overal: op pleinen, in cafés, langs boulevards en in dorpen waar zelfs de kleinste straat een slinger van licht krijgt.

Er zit iets dieps in dit winterse licht. Iets cultureels, iets sociaals. Iets wat ik pas begon te begrijpen toen ik hier woonde. Het licht tijdens de Spaanse winter is geen esthetiek — het is een levenshouding.

Een land dat naar buiten blijft gaan

Op een doordeweekse avond in december loop ik over het plein van Altea. De lucht is koel, maar zacht. In Nederland zou dit het uur zijn dat iedereen naar binnen vlucht. Hier niet. Families wandelen hun dagelijkse paseo. Ouderen zitten op bankjes met hun jassen net open. Kinderen rennen achter elkaar aan, met sjaals die meer decoratie zijn dan bescherming.

Het licht boven het plein is goud en warm. Lampjes hangen tussen de bomen als kleine sterren. En onder dat licht gebeurt iets eenvoudigs, maar bijzonders: mensen blijven buiten. Ze raken met elkaar in gesprek. Ze drinken nog een koffie. Ze maken de dag af in het volle zicht van elkaar.

Licht als ritme

In Noord-Europa is licht iets dat je probeert vast te houden. Je jaagt het achterna in de ochtend, en je mist het zodra het verdwijnt. Hier voelt licht anders. Het bepaalt geen agenda, het maakt een ritme.

In de winter wordt het licht zachter, de schaduwen langer, de kleuren dieper en de straten kalmer. Tegen de avond lijkt het dorp zich te verzamelen in dat warme schijnsel van lantaarns en cafés. Alsof licht het sein is dat zegt: “We zijn er nog. Kom erbij.”

Ik zie dat ritme in Moraira, als de vissersboten terugkeren en het haventje volstaat met kleine gloeipuntjes. Ik zie het in Jávea, waar de oude stad oplicht als een filmdecor met ramen die zacht goud uitstralen.

Feestverlichting die meer is dan versiering

De Spaanse decemberverlichting is niet bedoeld om te imponeren, maar om te verbinden. Natuurlijk zijn er grote lichtshows in Alicante of Valencia, maar in de dorpen is het subtieler. Een slinger over het plein. Een ster tegen de kerkmuur. Een raam dat van binnenuit gloeit.

Het zijn vooral de cafés die het beeld maken. Door de open deuren komt warm licht naar buiten, waardoor de hele straat mee lijkt te doen. Mensen die er langs lopen, vertragen hun pas. Sommige stappen naar binnen. Andere blijven even staan. In dat licht ontstaat gemeenschap — zonder dat het uitgesproken hoeft te worden.

Een vorm van warmte

Misschien is dat wat me het meest raakt in de Spaanse winter: licht als warmte. Niet in temperatuur, maar in gevoel.

De avonden zijn lang, maar niet leeg. De straten koel, maar niet koud. De drukte minder, maar nooit afwezig. In dat alles speelt licht de hoofdrol. Of dat nou van van een plein is waarop je iemand herkent of het licht van een café dat je naar binnen nodigt, het is het licht van december dat de dagen zachter maakt.

Waar het licht mensen samenbrengt

Als ik aan het eind van de avond door mijn straat loop, zie ik hoe elke gevel een eigen kleine lichtbron heeft. Een lamp bij een deur. Een kerstster achter glas. Een warm schijnsel uit een keukenraam.

Het voelt nooit donker. Nooit verlaten. Alsof het dorp fluistert: “We zijn thuis.” Daarom is licht in de Spaanse winter zo belangrijk. Niet om de straten op te fleuren, maar om de mensen bij elkaar te houden.