Hoe je licht inzet voor sfeer zonder kitsch: Spaanse decemberverlichting

Er zijn van die momenten in december waarop Spanje even vergeet dat het winter is. Je loopt door een straat in Málaga of Almería, en nog voordat het echt donker is, beginnen de eerste lichtjes al zacht te kleuren tegen de witgekalkte muren. Het is geen spektakel. Geen choreografie. Het voelt meer alsof het licht zelf besluit dat het tijd is om aan te gaan. Na mijn eerdere verhalen over verlichting, voelde je ‘m misschien al aankomen: een verhaal over Spaanse decemberverlichting.

Wat mij altijd opvalt: iedereen doet een beetje, niemand doet alles. Een balkon met drie slingers die waarschijnlijk al tien jaar mee gaan, een gevel met precies één ster, een bar die alleen de palmboom naast de deur versiert — het is geen poging tot sfeer, het is sfeer. Omdat het nergens probeert indruk te maken.

Licht dat zich gedraagt als een buurman

Het lijkt soms alsof de verlichting zich gedraagt zoals de Spanjaarden zelf: aanwezig, warm, maar nooit opdringerig. In Nederland draait sfeer vaak om binnenlicht, kaarsen, dimmers — ik heb er nog een heel artikel aan gewijd. Hier ontstaat het buiten, tussen mensen, op plekken waar men toevallig langskomt.

Je ziet het tijdens het lopen: één slinger boven een steegje kan meer doen dan een complete etalage. Omdat het de straat verkleint. Het maakt de ruimte menselijk. Niet omdat de lichtjes mooi zijn, maar omdat ze je het gevoel geven dat je niet de enige bent die door de avond beweegt.

De stille logica van Spaanse decemberlampjes

Wat ik mooi vind, is hoe weinig plannen erachter lijken te zitten. Je hebt steden waar ze hele lichtshows bouwen — indrukwekkend, maar vermoeiend.

En dan heb je Spanje, waar iemand gewoon besluit dat er op dit balkon een snoer moet, en dat zo’n beetje elke bar één plek heeft waar altijd net een beetje meer licht hangt dan strikt noodzakelijk. En toch voelt het precies goed.

Misschien omdat niemand doet alsof dit dé manier is om december “aan te kleden”. Het is gewoon een klein gebaar, dat meer zegt dan een complete kerstpiramide.

Het licht is nooit het middelpunt

Wat Spaanse decemberverlichting zo mooi maakt, is dat het nooit de hoofdrol probeert te spelen. Je ziet het pas echt wanneer je stopt met kijken. Het licht is een achtergrond — een geruststelling, geen versiering. Een terras waar alleen de rand van de luifel verlicht is, een pleintje waar de lantaarns precies genoeg doen. En een balkon waar een lichtsnoer hangt dat meer charmant dan functioneel is.

Het zijn die zachte, ongevraagde accenten die de avond dragen. Alles wat meer zou zijn, zou in Spanje waarschijnlijk als onbeleefd voelen.

Decemberlicht dat een beetje op mensen lijkt

Misschien is dat de reden waarom het werkt. Het licht hier vult niets op, maskeert niets en het wil niets verbeteren. Het licht maakt alleen zichtbaar wat er al is: mensen op straat, stemmen bij een bar, kinderen die nog laat buiten spelen, de geur van churros die zich vermengt met koude lucht.

Het licht hoeft geen sfeer te maken. Het hoeft alleen maar even mee te doen.