Verbena cultuur: wat Spanje heeft en de rest van Europa niet

Er is een woord in het Spaans waarvoor het Nederlands geen equivalent heeft. Verbena. De verbena cultuur in Spanje is zoiets als een buitenfeest, een straatdans, een avond waarop mensen samenkomen op een plein of in een straat en gewoon beginnen. Niet omdat er een organisatiecomité is geweest. Niet omdat er kaartjes zijn. Gewoon omdat het zo werkt hier.

Dat woord zegt meer over Spanje dan welke reisgids ook.

Gratis straatfeesten

Spanje heeft meer bars per inwoner dan welk ander land in de EU. Één voor elke 175 mensen, volgens onderzoeksbureau Accumin Intelligence. Elke gemeente heeft recht op tot 14 officiële feestdagen per jaar, waarvan een groot deel bestaat uit gratis straatfeesten. En Spanje is op één na het luidste land ter wereld, na Japan, maar dan niet van verkeer of industrie. Van mensen die buiten leven.

Dat is geen toeval. Het is wat onderzoekers “convivial social infrastructure” noemen: de fysieke en sociale structuur van een samenleving die verbondenheid niet organiseert maar mogelijk maakt. De buurtwinkel waar je een vaste klant bent, niet een transactie. De bar op de hoek waar je zonder afspraak binnenloopt. De verbena die begint omdat iemand een paar stoelen naar buiten schuift en een andere iemand muziek aanzet.

Sneller op mijn gemak

Je voelt het verschil als bezoeker meteen, maar je begrijpt het pas later. Ik snapte in het begin niet waarom ik me op een Spaans plein sneller op mijn gemak voelde dan in een Nederlandse buurt waar ik jaren had gewoond. Het antwoord zit niet in de mensen zelf, maar in hoe de omgeving is ingericht. Publieke ruimte in Spanje is bedoeld om in te zijn, niet om doorheen te lopen.

Dat betekent niet dat alles hier perfect is. Er is echte ongelijkheid, een wooncrisis die jongeren uit de steden drijft, en ook hier zijn er mensen die zich alleen voelen. Maar de basis is anders. De structuur is zo gebouwd dat contact gewoon kan gebeuren, zonder dat je er iets voor hoeft te plannen of te regelen.

Verbena. Een woord voor iets dat in de meeste landen niet bestaat, ook niet als concept.