Día del Padre op de avond dat Valencia brandt

Eva staat in de menigte op een straathoek in Valencia. Het is 19 maart, iets voor middernacht. Naast haar staat een man van een jaar of veertig, zijn dochter van misschien zes op zijn schouders, haar handen om zijn hoofd gevouwen. Ze kijken allebei naar het vuur. De falla voor hen is een meter of twaalf hoog, papier-maché en hout, maanden werk, en ze staat in brand. Het meisje zegt niets. De vader ook niet. Het vuur zegt genoeg.

Dit is Día del Padre in Valencia. Niet ontbijt op bed, niet een kaartje met een grapje. Een vlammenzee op straat, een kind op je schouders, en de stilte die ontstaat als iets moois verdwijnt.

Waarom juist 19 maart

In Spanje valt Día del Padre altijd op 19 maart, de feestdag van San José. Jozef, de vader van Jezus, het katholieke symbool van vaderschap. In de meeste Spaanse steden is het een rustige familiedag: uitgebreid lunchen, een kleine attentie, tijd samen. Maar in Valencia valt die dag samen met de cremà, de grote verbranding waarmee Las Fallas elk jaar wordt afgesloten. Het is geen toeval dat die twee dingen samenvallen. Ze versterken elkaar op een manier die je pas begrijpt als je er middenin staat.

De cremà is namelijk geen feest van vernieling. Het is een ritueel van loslaten. De casal fallers, de lokale verenigingen die maandenlang hebben getekend, gebouwd en geslepen aan hun falla, steken hem zelf aan. Ze kijken toe terwijl hun werk verdwijnt. En in die paradox zit iets dat ouderschap raakt: je maakt iets met alles wat je hebt, en dan laat je het gaan.

Een avond die je niet vergeet

Wie Día del Padre in Valencia meemaakt, heeft twee dingen tegelijk. De rust van een familiedag en het spektakel van een stad in vuur. In de uren voor de cremà lopen gezinnen door straten die bezaaid zijn met de laatste falla-beelden, vaders met kinderen op de schouders, grootouders met kleindochters aan de hand. De mascletà heeft die middag voor de laatste keer geklonken op de Plaza del Ayuntamiento. De lucht ruikt naar vuurwerk en frituur en iets van afscheid.

En dan, als het donker wordt, beginnen de vuren. Eerst de kleine fallas in de zijstraten, daarna de grote. De brandweer staat klaar, slangetje in de hand, maar ze blussen niet. Ze bewaken. In Valencia is vuur gecontroleerd chaos, en dat geldt ook voor de rest van het leven.

De vader naast me tilt zijn dochter van zijn schouders als de vlammen te hoog worden. Ze kijkt hem aan. Hij knikt. Ze kijken samen terug naar het vuur. Het beeld dat maanden heeft gestaan, is in een kwartier weg. Morgen liggen er alleen wat koolresten en as. De stad begint al de volgende dag te leven alsof er niets is gebeurd.

Dat is ook een les die vaders kennen.