9 oktober Valencia: de dag waarop een koninkrijk begon

Sinds Guaro heb ik iets besloten. Ik ga vaker gewoon ergens naartoe.

Ik schreef er al over: hoe je iets denkt te kennen totdat je er middenin staat en beseft dat je het helemaal niet kende. Dat gevoel wil ik vaker hebben. Dus toen ik zag wat er op 9 oktober in Valencia gebeurt, heb ik de auto gepakt. Anderhalf uur rijden vanuit Moraira.

Morgen is het Día de la Comunitat Valenciana. Ik ben in Valencia.

Jaume I en het koninkrijk dat bleef

Op 9 oktober 1238 trok Jaume I de Veroveraar Valencia binnen. Na jaren van oorlog met de Moren nam hij de sleutels van de stad in ontvangst op de Plaza de la Almoina. Het Koninkrijk Valencia was geboren.

Jaume I was een van de meest buitengewone heersers van de middeleeuwen. Hij veroverde niet alleen Valencia maar ook Mallorca en grote delen van wat nu Catalonië is. Hij liet zijn rijk na aan twee zonen en splitste het daarmee, maar de Valenciaanse identiteit die hij stichtte bleef. Die identiteit leeft nog steeds: in de taal, in de vlag, in de manier waarop Valencia zichzelf niet als Spaans maar als Valenciaans beschouwt.

De Senyera buigt voor niemand

Het symbool van die identiteit is de Reial Senyera, de gouden en rode vlag van de Comunitat Valenciana. Elk jaar op 9 oktober verschijnt ze op het balkon van het stadhuis. En dan daalt ze. Niet gehesen. Naar beneden gedragen.

De traditie schrijft voor dat de Senyera niet buigt voor wie dan ook. Dus wordt ze naar beneden gebracht in plaats van omhoog geheven. Daarna trekt een stoet door het centrum naar de kathedraal. De burgemeester voorop, vertegenwoordigers van de Generalitat, culturele verenigingen, mensen in historische kledij. Het zwaard van Jaume I gaat mee.

Later op de dag volgt de mascletà op de Plaza del Ayuntamiento. Een kwartier lang salvo’s buskruit die je voelt in je borst voor je ze hoort. Dan de Entrada de Moros y Cristianos. ’s Avonds vuurwerk.

De Mocadorà

9 oktober is ook Sant Donís. De Valentijnsdag van Valencia. Mannen geven hun geliefden een mocadorà: een zijden zakdoek gevuld met marsepein in de vorm van groenten en fruit van de Valenciaanse huerta. Pompoennetjes, aardbeien, watermeloenen. Allemaal marsepein. Meer dan 70.000 kilo wordt er jaarlijks voor gemaakt in Valencia alleen.

Een traditie uit de achttiende eeuw, zo lokaal dat de meeste Spanjaarden buiten de Comunitat er nooit van hebben gehoord.

De winkels zijn dicht

De winkels in Valencia zijn op 9 oktober dicht. De banken ook. De gemeente ook. De hele stad is op straat. De stad viert een heel concreet moment: de dag waarop iemand hier binnenkwam en zei, dit is van ons nu.

Dat is bijna 800 jaar geleden. En toch staat elk jaar de Plaza del Ayuntamiento vol.

Dit jaar ben ik erbij.