Wateroverlast in Spanje: tot de volgende bui

Wateroverlast begint in Spanje zelden met een alarm. Het begint met vier minuten regen en een buurman die in slippers de straat op loopt om even te kijken. Ik stond met mijn koffie op het terras en zag het water van de heuvel komen, bij de container links afslaan en onder het hek van de overburen verdwijnen. Een uur later was de straat droog en lag er een plastic stoel in de goot, aangespoeld uit de arroyo achter het dorp. Het najaar is nog lang niet klaar, dus zo’n stoel komt vast nog wel eens langs.

Perito

Daarna gebeurt wat altijd gebeurt: iedereen pakt de dweil. Het is een eerlijk instinct en het verkeerde. De perito komt niet kijken naar een droge vloer, dus eerst de foto’s. De waterlijn op de muur, de natte kast, de modderrand in de garage, en pas daarna de emmer. Je hebt zeven dagen om te melden. Dat klinkt ruim, tot je ziet hoe snel een week gaat als de vloer nat is en de loodgieter pas donderdag kan. Na de wateroverlast van 2024 was men soepel met die termijn, maar op soepelheid bouw je geen dossier.

Wie betaalt is de tweede verrassing. Het Consorcio de Compensación de Seguros, waar je al jaren aan meebetaalt via een toeslag op elke polis zonder dat iemand het je ooit heeft laten zien, springt bij als het echt een overstroming was. Er moet dan wel een polis lopen en de premie moet betaald zijn, wat mensen met een mislukte incasso nog wel eens uit het veld slaat. Water dat via je eigen dakafvoer naar binnen komt valt er niet onder. Dat is voor je gewone huisverzekering, en de afvoer vol dennennaalden is dan vooral jouw verhaal. Hoe dat zit met de afvoer op je dakterras staat hier, en het leest prettiger voor de bui dan erna.

ES-Alert

Een rambla is een droge rivierbedding en in Spanje een uitstekende parkeerplaats, tot het moment dat hij het niet meer is. Ik heb auto’s gezien die er ’s ochtends nog keurig stonden en die middag een heel ander leven leidden. Of het Consorcio ook je auto vergoedt hangt af van je polis en, als je de bronnen naast elkaar legt, van hoe basaal die is. Vraag het je tussenpersoon als het droog is, niet als de motor al water heeft geslikt.

Hier in het Guadalhorce-dal weten we dat het niet altijd bij een plastic stoel blijft. Álora kreeg in 2024 in een paar uur meer dan 175 liter per vierkante meter te verwerken. In december vorig jaar nam de Fahala bij Alhaurín el Grande een busje mee, en twee mensen overleefden dat niet. Dus zonder grapje: als je telefoon afgaat met een ES-Alert, is het geen test. Blijf uit de buurt van rivierbeddingen en barrancos, ga bij stijgend water naar boven en rijd niet door een vado omdat de buurman dat gisteren ook deed.

Valencia

Valencia kwam er half september niet zonder kleerscheuren vanaf. Dertien gemeenten hadden geen school, de metro lag deels stil en de ES-Alert kwam pas om 22.07 uur, toen een deel van het gebied al blank stond. De Generalitat zag de schade als niet noemenswaardig, de oppositie zag vooral een alarm dat te laat kwam. Begin oktober hield diezelfde Generalitat de code rood daarom liever een dag te lang aan dan een uur te kort. De Cercanías bleven in het depot en het verkeer in de stad nam met meer dan tachtig procent af. De bui viel uiteindelijk grotendeels elders, in Catalonië, waar twee mensen om het leven kwamen, en voor een flink deel in zee.

Die zee is dit najaar ruim drie graden warmer dan normaal, en dat merk je aan wat er uit de lucht komt. Of Valencia het aan de maatregelen te danken had of aan de windrichting, kan niemand je vertellen. Het was in elk geval een stad die dit keer thuisbleef.

De arroyo ligt weer droog, met een plastic stoel die halverwege is blijven steken. De buurman staat er in dezelfde slippers naar te kijken. Iemand parkeert er die middag zijn auto.