Ambachtelijke markt in Spanje: twaalf euro voor een stuk zeep

Ze verkoopt zeep. Niet als bijbaantje. Als beroep. Ze heeft er tien jaar voor gestudeerd, zegt ze, in de brede zin van het woord. Eerst scheikunde, dan kruidenkunde, dan vier jaar experimenteren op haar terras buiten Gandia totdat de zeep was wat ze wilde dat hij was.

Ik stond aan haar kraam op een mercado artesanal ergens buiten Dénia. Het was een doordeweekse avond in augustus. Toch was de markt vol.

De markt die nooit verdween

Op elke feria, elk dorpsfeest, elke zomerse mercado artesanal (‘ambachtelijke markt’) staan ze. Keramisten, zeepmakers, leerbewerkers, wevers, mandenmakers, sieraadontwerpsters. Niet als nostalgische attractie voor toeristen die een souvenir zoeken. Als ondernemers die er hun brood mee verdienen.

In Spanje heeft de ambachtelijke markt nooit de reputatie van ouderwets gekregen die het elders heeft. Handgemaakt heet hier traditioneel, en dat is een compliment, geen verontschuldiging. De ambachtsman staat niet tegenover de moderne economie. Hij staat erin.

Spanjaarden kopen zelf ook

Dat zie je aan wie er koopt. Niet alleen toeristen met een rugzak op zoek naar iets typisch. Ook de buurvrouw die een nieuwe kom nodig heeft. De man die al jaren bij dezelfde pottenbakker koopt omdat hij de kwaliteit kent. De moeder die haar dochter een handgemaakte ketting geeft voor haar verjaardag.

De toeristische markt heeft het ambacht versterkt, maar niet gecreëerd. Het bestond al voordat er bussen vol bezoekers kwamen. En het bestaat nog als die bussen weg zijn.

Ambacht en algoritme

Ze verpakte de zeep in bruin papier. Twaalf euro. Ze gaf een visitekaartje mee. Op de achterkant een Instagram-handle en een webshop-adres.

Ze verkoopt ook online, zei ze. Voornamelijk aan klanten in Nederland en Duitsland. Die hebben haar gevonden via een reisblog, jaren geleden, en sindsdien bestellen ze bij haar. Zonder de markt was de webshop er niet geweest. Zonder de webshop had de markt haar misschien niet overleefd.

Het ambachtelijke en het algoritme: gewoon naast elkaar op de markt.