Flamenco in november: de zaal die niemand zoekt

Ze kondigen niets aan. Er staat geen bord buiten. Een zijstraat van de oude stad van Alicante, een deur die eruitziet als elke andere deur. Flamenco aan de Costa Blanca begint hier, niet op een podium met spotlights.

Binnen zitten misschien vijftig mensen. Stoelen dicht op elkaar. Een klein podium. Geen decoratie die iets probeert te zeggen. Een man achter een tafel verkoopt glaasjes wijn uit een kartonnen doos.

Ik kijk om me heen. Voornamelijk mannen, vijftig plus. Dat had ik niet verwacht. Bij flamenco dacht ik altijd aan vrouwen. Aan de jurk, de bailaora, het haar. Maar dit is een peña. En een peña is iets anders.

Geen set, geen show

De cantaor begint zonder aankondiging. Hij zit op een stoel. Achter hem een tocaor met een gitaar, naast hem een vrouw die palmas slaat. Dat is de hele opstelling.

Het publiek kent de structuur. Ze klappen mee op plekken die ik niet herken, roepen iets als de cantaor een bepaalde frase afsluit. Niet enthousiast, niet beleefd. Betrokken. Alsof ze thuis zijn.

Flamenco in een peña is geen concert. Het is een ritueel voor mensen die het ritueel kennen. De cantaor test de zaal, de zaal reageert op de cantaor, en ergens in dat heen en weer gebeurt iets wat je niet kunt vastleggen.

Dat is precies waarom het november vraagt.

Wat de zomer doet met een kunstvorm

In augustus bestaat flamenco aan de Costa Blanca voornamelijk als spektakel. Tablao’s met gedimde verlichting, spotlights, pauze voor een drankje. Niets daarvan is nep, maar het is ingericht voor mensen die één keer kijken.

De peña is ingericht voor mensen die altijd komen. Die twee dingen bestaan tegelijk. Maar in november bestaat alleen het tweede. De tablao’s zijn dicht of leeg. De peña’s draaien gewoon door, zoals ze altijd hebben gedaan, ook in januari, ook op een doordeweekse avond zonder aanleiding.

Dat is de flamenco van de Costa Blanca die de meeste expats nooit zien. Niet omdat hij verborgen is. Omdat je er niet naar zoekt als je twee weken hebt.

Na afloop

Na de laatste farruca schuifelen de mensen naar buiten. Ik hoor twee mannen praten over of de cantaor vanavond wat voorzichtig was. Een man knikt naar de tocaor, die knikt terug. Niemand praat over de sfeer of de beleving. Ze praten over wat er is gebeurd.

Ik loop terug door de oude stad. Buiten ziet de deur eruit als elke andere deur.