Luna Mora in Guaro: het licht van Al-Andalus

Ik kende het fenomeen al. In Busot, twintig minuten van Alicante, wordt in juli een kaarsenfestival georganiseerd. Muziek, licht, een avond buiten. Ik ben er eind juli geweest en heb genoten. Stond er op dat plein en dacht: waarom doen ze dit niet elke maand?

Dus toen een vriendin in Estepona belde en zei dat ik mee moest naar Guaro voor de Luna Mora, maakte mijn hart een sprongetje!

6 uur rijden verderop, ben ik nu bij haar in Estepona. Vanaf Fuengirola, La Cala de Mijas, de hele Costa del Sol richting Estepona: geen enkele aankondiging gezien. Geen poster, geen spandoek, geen bord langs de weg. Mijn vriendin zei: dat is precies hoe het werkt. Je moet het kennen om het te vinden.

Wat ik niet wist

De Luna Mora gaat over Al-Andalus. Tussen de achtste en de vijftiende eeuw leefden op het Iberisch schiereiland christenen, moslims en joden naast elkaar, in een samenleving die cultureel rijker was dan bijna alles wat er voor of na kwam. De architectuur, de wiskunde, de muziek, de geneeskunde: veel van wat Europa later als zijn eigen beschaving zou beschouwen, passeerde eerst door Al-Andalus.

Dat is geen loze bewering. Het woord algoritme komt van een wiskundige wiens werk via Córdoba Europa bereikte. De Griekse filosofie was op het continent in de vergetelheid geraakt. Het waren Arabische vertalingen, gemaakt in Toledo, die Europa eraan herinnerde wat het ooit had geweten. De luit is een Arabisch instrument, al-oud. Flamenco heeft Arabische wortels. De rijstteelt in de Albufera van Valencia: Moors. De irrigatiekanalen die hier nog altijd water verdelen: Moors. De al- in Alicante, Alcoy, Almería: Arabisch.

Ik ben hier even ingedoken terwijl ik bij mijn vriendin in Estepona zit, en sta eerlijk gezegd versteld. Hoe diep die geschiedenis gaat, hoe zichtbaar ze nog is, en hoe weinig ik ervan wist. Ik kom hier zeker op terug.

Bijna dertig jaar, zonder posters

In Al-Andalus brandden er kaarsen in de bibliotheken van Córdoba, in de studiozalen waar geleerden nachtenlang vertaalden en schreven, in de straten van steden die ’s avonds verlicht waren terwijl de rest van Europa in het donker zat. Kaarsenlicht was het licht van die beschaving.

De Reconquista maakte er een einde aan. Eeuwenlang streden christelijke koninkrijken vanuit het noorden om het schiereiland terug te veroveren. Stuk voor stuk vielen de Moorse steden. Córdoba in 1236. Sevilla in 1248. In 1492 viel Granada, het laatste bolwerk. De moskeeën werden kerken. De bibliotheken verdwenen of werden verbrand. De mensen die bleven, moesten zich bekeren of vertrekken.

Wat Guaro doet, is dat licht terugbrengen. Het dorp herdenkt niet de val, maar wat er was. Niet als historische reconstructie, niet als toeristische attractie. Als herinnering. Het dorp zet het elektrische licht uit en steekt 20.000 kaarsen aan. Straten, pleinen, vensterbanken, muren. De muziek die je hoort is een vermenging van Arabische, Sefardische en Andalusische klanken. Flamenco die je niet herkent als flamenco, tot je beseft dat de wortels er dieper in zitten dan je dacht.

Ze hadden ook een standbeeld op het plein kunnen zetten. Een bordje bij een monument. Maar dit is iets anders. Dit moet je voelen, niet lezen.

Busot is mooi. Maar het festival in Guaro bestaat al bijna dertig jaar, eigenzinniger en zonder grootschalige marketing. Je moet het kennen om het te vinden.

6 uur rijden waard?

Dat weet ik komend weekend pas. Luna Mora vindt plaats op 11 en 12 september dit jaar. Maar ik kijk er naar uit.