Een eigen waterput en wat hij je laat zien

Antonio, mijn buurman, tuurt in een gat in de grond. Aan een touw laat hij een emmer zakken, langzamer dan vorige zomer, zegt hij. Zijn eigen waterput, de oude aljibe naast zijn schuur, staat een meter lager dan in juni. Hij noteert het niet ergens, hij weet het gewoon, op het gehoor van de plons.

Getal in een gat

Ik draai thuis de kraan open en er gebeurt niets bijzonders. Water komt eruit, zoals altijd, zoals gisteren, zoals vorig jaar. Dat verschil tussen Antonio en mij zit me sindsdien dwars. Hij ziet zijn water wegzakken, centimeter voor centimeter, ik zie helemaal niets. Mijn water komt uit een leiding die ergens anders begint, ver weg, onzichtbaar, en dat maakt droogte voor mij iets abstracts. Voor hem is het een getal in een gat.

Dat is meteen de reden waarom een put, hoe ouderwets ook, iets laat zien wat de doorsnee lezer met een kraan in een vinexvilla of een jaren-tachtig villa aan de Costa nooit te zien krijgt. Niet omdat iedereen nu een eigen waterput moet gaan graven, maar omdat het een simpel contrast biedt: wie op het waternet zit, merkt schaarste vaak pas als de gemeente een beregeningsverbod aankondigt of de rekening ineens hoger uitvalt. Wie op een eigen bron zit, merkt het per week.

Regels en controles

Toch is het geen romantisch verhaal. Een oude aljibe of pozo bij een finca komt regelmatig ter sprake bij aankoop, vooral bij mensen die iets “met karakter” zoeken in plaats van de zoveelste villa. Wat ze dan vaak niet weten: grondwater onttrekken in Spanje is aan uitgebreide regelgeving gebonden, en de naleving daarvan is zwak. Het Spaanse ministerie van Landbouw sprak al in 2017 van minstens een miljoen illegale putten in het land, en recente controles bevestigen dat het probleem nog altijd speelt, ook hier in de provincie. Verder is drinkbaarheid geen vanzelfsprekendheid, water uit een oude put wordt zelden getest, en onderhoud van pomp en filter is een kostenpost die niemand in de brochure zet.

Antonio klaagt niet. Hij haalt zijn schouders op en zegt dat het altijd op en neer gaat, ooit staat hij weer vol. Misschien heeft hij gelijk. Maar ik merk dat ik sindsdien vaker naar mijn eigen kraan kijk, wachtend op een teken dat er nooit komt.