Spanjaarden eten niet laat: de klok klopt gewoon niet

Het idee dat we al vaak gehoord hebben: “Spanjaarden eten laat”. Als je naar de klok kijkt, lijkt dat zo. Met nadruk op “lijkt”.

Madrid ligt op dezelfde lengtegraad als Londen. Geografisch gezien horen ze in dezelfde tijdzone. De zon gaat er op ongeveer hetzelfde moment op en onder. Maar in Spanje is het een uur later dan in Engeland. Soms twee uur, in de zomer.

Een erfenis van Nazi-Duitsland

Dat is geen toeval en geen Spaans idee. In 1940 besloot Franco de Spaanse klokken een uur vooruit te zetten, om aansluiting te zoeken bij het bezette West-Europa onder Nazi-Duitsland. Het was een politiek gebaar, geen praktische maatregel. Spanje heeft die tijdzone nooit teruggedraaid.

Het gevolg is merkwaardig en alledaags tegelijk. In de zomer gaat de zon in Madrid pas rond half elf onder. In Alicante iets eerder, maar nog altijd laat. Een Spanjaard die om negen uur aan tafel gaat zitten, doet dat terwijl de lucht nog nagloeide. Naar de zonstand gemeten is dat halverwege de middag.

De klok klopt niet

“Spanjaarden eten laat” is dus geen culturele eigenaardigheid. Het is een correctie op een klok die niet klopt. Wie om zeven uur Spaans wil eten, eet eigenlijk om vijf uur. En dat doet niemand.

De Europese Commissie besprak een paar jaar geleden of Spanje niet beter terug kon naar de geografisch correcte tijdzone. Het voorstel haalde het niet. De Spanjaarden zelf zijn verdeeld: de ochtend begint dan vroeger, maar de avond eindigt ook vroeger. En de avond opgeven is een offer dat weinigen bereid zijn te brengen.

De klok staat nog altijd op Franco-tijd. Maar het eten is gewoon op tijd.