Granaatappel uit Elche: zacht van pit, crème van schil

Op de kraam liggen twee manden naast elkaar. In de eerste glanzen dieprode vruchten met een schil als gelakt leer. In de tweede liggen ze mat en crèmekleurig, met een roze blos aan de kant waar de zon op stond. Op sommige vruchten zit een klein zegel geplakt. Dat zegel bestaat dit jaar tien jaar. Het hoort bij de granaatappel uit Elche.

Een naam met een slot erop

Op 26 januari 2016 schreef de Europese Commissie de Granada Mollar de Elche in als Denominación de Origen Protegida, DOP. Zo’n zegel beschermt een naam, zoals champagne alleen uit de Champagne mag komen. Wie de vrucht zo wil verkopen, moet hem laten groeien in een van de veertig gemeenten in het Baix Vinalopó, de Vega Baja en de Alacantí. Daar ligt ongeveer 3.000 hectare onder granaatappelbomen, goed voor zo’n 50.000 ton per oogst.

De producenten vochten er meer dan zeven jaar voor. Een regulerende raad controleert sindsdien de kwaliteit, en alleen vruchten van de categorie extra of eerste krijgen het zegel. Bij extra zijn geen uiterlijke gebreken toegestaan, bij eerste tot een kwart. De voorzitter van die raad noemt het de enige granaatappel ter wereld met dit keurmerk.

Zacht van pit

Het zegel zegt waar de vrucht vandaan komt, de mollar zegt wat erin zit. Mollar betekent zacht, en dat slaat op de granaatappelpitten: wit, zonder harde kern, zodat je ze gewoon mee eet. Het fruit weegt tussen de 300 en 450 gram, de zaadjes lopen van roze tot robijnrood en de schil van crème tot rood. Hoeveel rood hangt af van hoeveel zon de vrucht kreeg, dus de kleur zegt weinig over de soort.

De smaak ligt aan het suiker. Rond de 15 tot 17 graden Brix, bij weinig zuur: minder dan 0,3 gram citroenzuur per honderd milliliter. Daardoor eet hij zoet en fris in plaats van scherp.

Waarom hier

De granaatappel groeit hier al lang. Bij de opgravingen van La Alcudia, waar ook de Dama de Elche uit de grond kwam, vonden archeologen verkoolde granaten. Vermoedelijk brachten de Carthagers de boom, later kwamen de Arabieren. De mollar geldt als de oudste inheemse variëteit van het Campo de Elche.

De grote omslag kwam halverwege de negentiende eeuw. De granaatappelboom vraagt weinig verzorging, en rond Elche kwamen granaatappelboomgaarden naast de olijfgaarden te staan, deels in hun plaats. In 1864 duikt de eerste handelsvermelding op.

De grond helpt mee. Granaten verdragen kalkrijke, licht zilte bodems, en dat is wat het zuiden van Alicante heeft. Er valt minder dan 300 millimeter regen per jaar, de zomers zijn heet, en irrigatiewater, deels uit de Tajo-Segura, doet de rest.

De eerste snede

De pluk begint in oktober en de verkoop loopt tot ongeveer januari. Het seizoen opent elk jaar met een ritueel: een symbolische eerste snede in een granaatappel, gezet door een padrino, de peetvader van de campagne. Dat is traditioneel een bekende naam uit de gastronomie. Eerdere peetvaders waren onder anderen de chefs Quique Dacosta, Paco Roncero en Alberto Chicote, patissier Paco Torreblanca en torero José María Manzanares. Dag en plek wisselen per jaar, van een landgoed in Las Bayas tot een proefboerderij in Santa Ana. Dit jaar, 2026, is Ferran Adrià peetvader.

Hoe de oogst er vanaf de veldweg uitziet, staat in het verhaal over wandelen bij El Hondo.

Aan het eind van de ochtend zijn de dieprode vruchten uit de eerste mand verdwenen. In de tweede mand liggen er nog een paar, met het zegel naar boven.