Zomertijd: Je klok verzetten kost je meer dan een uur

Op zondag 29 maart verzetten we de klok in Spanje een uur vooruit: de zomertijd gaat weer in. Om twee uur ’s nachts wordt het drie uur. Je verliest een uur slaap, en de volgende ochtend voelt de dag iets te vroeg aan. Meeste mensen merken het een dag of drie, daarna went het. Of toch niet helemaal.

Wat er in die eerste week na de tijdwissel gebeurt, is geen verbeelding. Het bioritme, de interne klok die je slaap, eetlust en energieniveau regelt, loopt op zonlicht. Niet op de klok aan de muur. Als die klok een uur opschuift maar het buitenlicht niet meebeweegt, ontstaat er een klein maar merkbaar verschil tussen wat je lichaam verwacht en wat de dag aanbiedt. Slaaponderzoekers noemen het sociale jetlag: je sociale verplichtingen lopen een uur voor op je biologische ritme.

Spanje en de verkeerde klok

In Spanje speelt dit dubbel. Geografisch gezien hoort het land in dezelfde tijdzone als Portugal en Groot-Brittannië, de Greenwich Mean Time. Maar sinds Franco in 1940 de klok gelijkzette met Duitsland, loopt Spanje een uur voor op waar het geografisch recht op heeft. In de zomer twee uur. Dat is waarom het hier in juli pas om half tien donker wordt, waarom Spanjaarden pas om tien uur gaan eten en waarom het openbare leven hier structureel later op gang komt dan in de rest van Europa.

Voor wie gewend is aan de Spaanse tijdlogica voelt de zomertijd daardoor anders dan in Nederland. Het lichaam past zich al jaren aan een ritme aan dat niet helemaal klopt met het licht. De tijdwissel voegt daar gewoon een extra laag aan toe.

Wat je nu kunt doen

Het goede nieuws is dat het lichaam zich aanpast, zolang je het de ruimte geeft. Een paar dingen helpen in de eerste week na de tijdwissel. Ga de ochtend na de klokwissel naar buiten, ook al is het vroeg en ook al is het bewolkt. Daglicht in de ochtend is het sterkste signaal voor je bioritme om te herschikken. Eet op de nieuwe tijden, ook als het lichaam nog om het oude tijdstip vraagt. En slaap niet uit in het weekend om het verloren uur te compenseren: dat vertraagt de aanpassing juist.

Vorige week schreef ik al over hoe het lichaam op het veranderende licht reageert in de aanloop naar de lente. De tijdwissel is in feite de formele bevestiging van iets wat al weken aan de gang is. Het lichaam was al aan het omschakelen. De klok volgt nu pas.

Of voor het laatst. Want Spanje wil de zomertijd mogelijk afschaffen vanaf eind 2026, zodra de Europese Commissie groen licht geeft. Of we dit jaar de klok op 29 maart voor de laatste keer verzetten voor de zomertijd, weten we nog niet. Maar het lichaam zal het waarschijnlijk niet missen.