Hitte-uitputting herkennen voor het misgaat

Mijn buurvrouw zat op het bankje bij de brievenbussen, kaarsrecht, met een vreemde glimlach die niet bij het moment paste. Het was half twee ’s middags, achtendertig graden, en zij had net twee tassen boodschappen naar boven gesjouwd zonder pauze. Ik vroeg of alles goed ging. Ze zei ja, ietwat te snel, en toen pas zag ik dat ze niet meer zweette.

Dat is het eerste teken van hitte-uitputting dat de meeste mensen missen. Niet het rode hoofd, niet het zweet, maar het moment waarop het zweten stopt terwijl de hitte dat niet doet.

Twee fases, niet één

Hitte-uitputting en hitteberoerte worden vaak door elkaar gebruikt, maar het zijn twee verschillende fases met een duidelijke grens ertussen. Bij hitte-uitputting zweet je nog volop, voel je je licht in het hoofd, misselijk, moe, en klopt je hart sneller dan normaal. Vervelend, maar met schaduw, water en rust binnen een uur meestal weer onder controle.

Een hitteberoerte is iets anders. Dan stopt het zweten juist, wordt de huid droog en heet, en kan iemand verward raken of het bewustzijn verliezen. Dat is geen “even uitzieken”, dat is een medisch spoedgeval waarbij je 112 belt, niet een dokter.

Waarom gewend zijn niet beschermt

Wat mij het meest verbaasde toen ik hier net woonde, is hoe weinig gewenning eraan doet. Je lichaam past zich deels aan, ja, je zweet efficiënter na een paar weken acclimatiseren. Maar de kernwarmte waarbij je lichaam het opgeeft, verschuift niet mee. Mensen die hier al jaren wonen, lopen dus evenveel risico als een toerist in zijn eerste week, soms meer, omdat ze zichzelf minder snel voorzichtig noemen.

Wie extra kwetsbaar is

Ouderen voelen dorst later dan jongere mensen, wat het risico vergroot zonder dat ze het zelf merken. Mensen met bloeddrukmedicatie of plaspillen raken sneller uitgedroogd. En wie een middagje stevig heeft doorgewerkt in de tuin, met een borrel erbij omdat het toch al zo warm is, telt zichzelf niet mee als risicogroep, terwijl alcohol de vochtafgifte alleen maar versnelt.

Mijn buurvrouw zat vijf minuten later binnen, met de ventilator op haar gericht en een glas water met een snufje zout. Ze zei dat ze zich al beter voelde. Ik bleef nog een kwartier, gewoon om te kijken of het zweten terugkwam. Het kwam terug.