Niemand in Spanje haast zich naar het ontbijt

In Spanje ontbijt je twee keer. De eerste keer thuis, als je nog half slaapt: een glas water, misschien een koffie, een koekje uit de kast. Snel, staand, zonder na te denken. De tweede keer is de echte. Ergens tussen negen en elf, aan een bar, met de tijd die het verdient.

Ik kom altijd te laat voor het eerste ontbijt en precies op tijd voor het tweede.

Tostada con tomate

Het meest onderschatte gerecht bij het ontbijt in Spanje is een geroosterde boterham. Niet omdat er iets bijzonders mee gedaan wordt, maar omdat het zo simpel goed is. Een tostada is een stevige snee wit brood, geroosterd tot hij krokant is, bestreken met rijpe tomaat die op een rasp is geplet, bedropen met olijfolie en bestrooid met zout. Dat is alles. En toch is het elke keer beter dan verwacht.

Het geheim zit in de tomaat. Niet de waterige supermarkttomaat, maar een rijpe, zachte, bijna overrijpe tomaat die zijn sap afgeeft zodra je hem raspt. Aan de Costa zijn die het hele jaar beschikbaar, en elke goede bar weet dat. Wie een tostada bestelt en droge broodkruimels met een dun laagje tomatenconcentraat krijgt, is in de verkeerde bar.

Churros, maar niet zoals je denkt

Churros zijn in Nederland een festivalgerecht. Dik, zoet, geserveerd met chocoladesaus in een kartonnen bakje. In Spanje zijn ze een ontbijtgerecht, en ze zien er anders uit: dunner, krokanter, minder zoet. Ze worden geserveerd met een kop dikke warme chocolade om in te dippen. Niet als tussendoortje maar als serieus ontbijt.

Churros zijn niet alledaags. De meeste Spanjaarden eten ze op zondag, of na een lange nacht, of op een koude winterochtend als er een reden is om iets extra’s te doen. Een churrobar is een bestemming, geen doorloopzaak. In Alicante zijn er een handvol goede, en ze zijn op zondagochtend al vroeg vol.

Wat er verder op de bar staat

Een Spaans ontbijt is ook gewoon een stuk tortilla dat al sinds zeven uur onder een glazen stolp op de bar staat. Of een bollo, een zacht zoet broodje, soms gevuld met chocola of jam. Of een napolitana, een langwerpig bladerdeeggebakje met chocola erin dat officieel bij het ontbijt hoort maar ook prima als lunch werkt.

En altijd koffie. Een cortado, een café con leche, een solo. Het ontbijt in Spanje is niet compleet zonder dat het kopje twee keer gevuld wordt en de barman je de tweede keer al inschenkt voor je erom vraagt.

Dat is het verschil met thuis. Niet wat er op tafel staat, maar dat iemand het al weet voor jij het weet.

Praktische tips

• Tostada con tomate is in heel Spanje te krijgen, maar het beste aan de Costa en in Andalusië waar de tomaten het rijpst zijn.
• Vraag bij een tostada altijd om aceite y sal erbij als het er niet automatisch opstaat.
• Churros zijn het beste op zondagochtend bij een gespecialiseerde churrería, niet bij een gewone bar.
• Een café con leche is melk met koffie in gelijke delen. Een cortado is espresso met een scheutje melk. Een solo is gewoon espresso.
• Het tweede ontbijt in Spanje begint niet voor negen uur. Wie om acht uur aan een bar verschijnt, drinkt alleen koffie.